Kennis · kopen, stand oktober 2026
Appartement kopen in Duitsland om te verhuren: van bezichtiging tot sleutel
In Duitsland koop je een woning bij de notaris, en pas daar. Daarvoor bindt niets, daarna bijna alles. Wie de volgorde kent, weet wanneer hij moet rekenen, wanneer hij moet lezen en wanneer hij moet betalen. Dit is de route voor een appartement dat je uit de hand koopt, met of zonder makelaar, om te verhuren.
De route in zeven stappen
Het grote verschil met Nederland: vóór de notaris is er geen bindende koopovereenkomst. Een koop van een woning is alleen geldig als een notaris het contract opmaakt (§ 311b BGB). Een handdruk of een mail met "akkoord" bindt niemand, ook de verkoper niet. Tot aan de notaris kan hij nog aan een ander verkopen.
- Rekenen en de bank, voordat je gaat kijken. Reken terug van de huur naar wat je hooguit betaalt; de bierdeksel doet dat in een minuut. Laat een bank je persoonlijke dossier vooraf beoordelen, dan hoeft ze straks alleen de woning nog te bekijken. Hoe lang dat duurt, verschilt per bank, dus begin hier. Zie financiering als Nederlander.
- Zoeken en bezichtigen. Reken op weken. Plan als je uit Nederland komt meerdere bezichtigingen op één dag, en neem de tijd voor de straat en de buurt.
- Stukken opvragen en bieden. Vraag de stukken uit het volgende hoofdstuk op voordat je een bod doet, en reken daarna opnieuw. Een geaccepteerd bod is een afspraak op je woord, meer niet.
- Het ontwerp van de notaris. De notaris stelt het ontwerp van het koopcontract op, de Kaufvertragsentwurf. Volgens notaris Rink in Hannover duurt deze voorbereiding met je Finanzierungsbestätigung meestal één tot drie weken. Koop je als consument van een ondernemer, zoals een woningbedrijf, dan krijg je de tekst in de regel minstens twee weken voor het tekenen (§ 17 lid 2a BeurkG). Van een particulier geldt die termijn niet: vraag het ontwerp dan zelf ruim vooraf.
- De Beurkundung. Je tekent bij de notaris. Hij leest de hele akte voor; reken op 60 tot 90 minuten. Neem je paspoort mee. Vanaf je handtekening zit je vast.
- Vormerkung, Fälligkeit en betalen. De notaris laat een Auflassungsvormerkung in het Grundbuch zetten: een aantekening dat de woning aan jou is beloofd. Volgens Finanztip duurt dat meestal twee tot vier weken, bij een druk Grundbuchamt zes. Is ook de rest binnen, dan stuurt de notaris de Fälligkeitsmitteilung. Daarna heb je volgens het contract meestal tien tot veertien dagen om te betalen. Deze hele stap duurt volgens notaris Rink vaak vier tot acht weken.
- Sleutel en Grundbuch. Met de betaling gaan meestal Besitz, Nutzen und Lasten naar jou over: de sleutels, de huur en de kosten. Dat is vaak zes tot twaalf weken na het tekenen. Je inschrijving als eigenaar volgt als de Grunderwerbsteuer betaald is, nog eens vier tot acht weken later. Van reservering tot Grundbuch zit je zo op drie tot vier maanden.
| Stap | Hoe lang, meestal |
|---|---|
| Rekenen en de bank | Verschilt per bank; begin voordat je zoekt |
| Zoeken en bezichtigen | Weken |
| Stukken en bod | Zo lang als verkoper en Verwalter nodig hebben |
| Ontwerp van de notaris | Een tot drie weken; van een ondernemer minstens twee weken voor het tekenen |
| Beurkundung | 60 tot 90 minuten |
| Vormerkung tot betaling | Vier tot acht weken |
| Sleutel en Grundbuch | Sleutel zes tot twaalf weken na het tekenen, Grundbuch vier tot acht weken later |
Doorlooptijden volgens notaris Rink, Finanztip en Verivox. Ze verschillen per notaris, per bank en vooral per Grundbuchamt. Vraag je notaris hoe lang het daar nu duurt.
Wat je opvraagt voordat je biedt
Bied pas als je weet wat je koopt. Bij een verhuurd appartement vraag je via de verkoper of de makelaar:
- Het Exposé. De verkoopbrochure, met foto's, oppervlak, prijs, hausgeld en huur. Het is reclame, geen belofte. Controleer waar de Wohnfläche vandaan komt en of de huur kaal is, de Kaltmiete, of met servicekosten. Een advertentie moet de kerngegevens van het Energieausweis noemen (§ 87 GEG).
- Een actuele Grundbuchauszug. Wie eigenaar is, welke rechten in Abteilung II op de woning rusten en welke Grundschulden in Abteilung III staan. Zelf inzien mag je pas als je echt met de eigenaar in gesprek bent (§ 12 GBO), dus laat de verkoper hem sturen.
- De Teilungserklärung met de Gemeinschaftsordnung. Wat van jou is en wat van iedereen, wie welke kosten betaalt, of je mag verhuren, en of de Verwalter moet instemmen met de verkoop (§ 12 WEG). Dat laatste kan de afwikkeling vertragen.
- De WEG-Protokolle van drie jaar, de Beschluss-Sammlung, de Wirtschaftsplan en de laatste Jahresabrechnung. Daarin staan het hausgeld, de stand van de Erhaltungsrücklage, grote werken en besloten Sonderumlagen. Waar je op let, lees je in WEG-stukken beoordelen.
- Het huurcontract, de Mietvertrag. De kale huur, de voorschotten voor de Nebenkosten, de hoogte van de Kaution, afspraken over huurverhoging en of de huurder op tijd betaalt. Het contract gaat ongewijzigd op jou over; zie verhuren in Duitsland.
- Het Energieausweis. De verkoper moet het je uiterlijk bij de bezichtiging laten zien, uit zichzelf, en het na de koop aan je geven (§ 80 GEG).
Krijg je een stuk niet terwijl de verkoper het wel heeft, dan is dat ook informatie. Reken met wat je weet, niet met wat je hoopt. Wat er bovenop de prijs komt, reken je uit met de rekenhulp aankoopkosten; elke post staat in Kaufnebenkosten en Grunderwerbsteuer.
Het koopcontract lezen
Het ontwerp van de notaris is in het Duits en juridisch. Lees het helemaal, en laat het nakijken als je twijfelt. Let vooral op deze punten:
Wanneer je betaalt
In het contract staat dat de koopsom pas fällig is als de notaris schrijft dat aan alle voorwaarden is voldaan. Meestal zijn dat je Auflassungsvormerkung in het Grundbuch, de papieren van de bank van de verkoper om haar Grundschuld door te halen en, als de Teilungserklärung dat vraagt, de toestemming van de Verwalter. Je betaalt dus nooit voordat die brief er is. Bij een appartement heeft de gemeente geen Vorkaufsrecht (§ 24 lid 2 BauGB), dus op die verklaring hoef je niet te wachten.
De Auflassungsvormerkung
Tussen het tekenen en je inschrijving als eigenaar zitten weken. De Vormerkung in het Grundbuch beschermt je in die tijd: de woning is aan jou beloofd. Daarom betaal je pas als ze er staat.
Besitz, Nutzen und Lasten
Het contract noemt de dag waarop de sleutels, de huur en de kosten naar jou gaan, meestal de dag dat de koopsom binnen is (§ 446 BGB). Vanaf die dag zijn de huur en de kosten, zoals het hausgeld, voor jou. Kijk ook wie besloten Sonderumlagen betaalt, en leg dat vast.
De huurder en de Kaution
Een verkoop beëindigt de huur niet: Kauf bricht nicht Miete. Met de eigendomsoverdracht word jij verhuurder, met alle afspraken uit het bestaande contract (§ 566 BGB). Omdat dat pas met je inschrijving gebeurt, staat in het contract meestal dat jij vanaf de betaling al de rechten van de verhuurder uitoefent. Let op de Kaution: als nieuwe eigenaar moet jij die aan het eind van de huur terugbetalen, ook als de verkoper hem nooit aan je gaf (§ 566a BGB). Zet in het contract dat de verkoper de Kaution aan jou overdraagt, en vraag het bewijs van de rekening waar hij op staat.
Garantie
Bij een bestaande woning sluit het contract de garantie op gebreken meestal uit. Op die uitsluiting kan de verkoper zich niet beroepen bij een gebrek dat hij kende en verzweeg (§ 444 BGB). Vraag dus schriftelijk naar bekende gebreken en lopende procedures, en laat de antwoorden in het contract opnemen.
Staat er inventaris in de koop, zoals een inbouwkeuken, zet die dan met een eigen, redelijke prijs apart in het contract. Over dat deel betaal je geen Grunderwerbsteuer.
Tekenen zonder Duits of op afstand
Als je onvoldoende Duits spreekt
Dan mag de notaris de akte gewoon met je opmaken. Hij zet in de akte dat je de taal onvoldoende beheerst, en in plaats van voorlezen wordt de akte voor je vertaald, door de notaris zelf of door een tolk. Op verzoek krijg je ook een schriftelijke vertaling, die bij de akte komt (§ 16 BeurkG). Spreek dat vooraf met de notaris af, zodat er op de dag zelf een tolk is.
Als je er niet bij kunt zijn
Dan tekent iemand anders voor je, met een volmacht. Omdat het Grundbuchamt met die volmacht werkt, moet je handtekening eronder minstens öffentlich beglaubigt zijn (§ 29 GBO). Daarvoor heb je drie routes:
- Een Nederlandse notaris legaliseert je handtekening. Voor gebruik in Duitsland komt daar volgens de Duitse ambassade een apostille van de rechtbank bij. Vraag de Duitse notaris vooraf of hij deze vorm accepteert.
- De Duitse ambassade in Den Haag kan je handtekening onder een volmacht beglaubigen. Neem eerst contact op, zodat ze het document kan bekijken. Je neemt de volmacht mee die je Duitse notaris heeft opgesteld, je paspoort, een bewijs van je adres in Nederland en de kosten contant. Een Beglaubigung door een Duitse consulaire ambtenaar staat gelijk aan die van een Duitse notaris (§ 10 Konsulargesetz). Het consulaat-generaal in Amsterdam maakt op dit moment geen afspraken voor volmachten (stand oktober 2026).
- Achteraf goedkeuren. Iemand tekent bij de notaris voor je zonder volmacht, en jij keurt de koop daarna goed met een Genehmigungserklärung. Ook onder die verklaring moet je handtekening öffentlich beglaubigt zijn, langs een van de twee routes hierboven.
Welke route het snelst gaat, verschilt. Vraag het de notaris voordat de afspraak vastligt.
Wat je wanneer betaalt
| Wanneer | Wat |
|---|---|
| Voor de notaris | Niets. Een reserveringsvergoeding in de algemene voorwaarden van een makelaar is ongeldig (BGH, 20 april 2023, I ZR 113/22). Betaal liever niets om een woning vast te houden. |
| Na de Beurkundung | De makelaar, zoals je makelaarscontract zegt. Heeft de verkoper hem ingeschakeld, dan hoef je pas te betalen als de verkoper zijn deel heeft betaald en dat is aangetoond (§ 656d BGB). De notaris stuurt kort na de afspraak zijn rekening. |
| Na de Fälligkeitsmitteilung | De koopsom, meestal binnen tien tot veertien dagen. Eerst het deel voor de bank van de verkoper, dan de rest aan de verkoper; de brief van de notaris zegt hoeveel naar welke rekening gaat. Per overboeking: contant, ook een deel ervan, mag sinds 1 april 2023 niet meer (§ 16a GwG). |
| Na de aanslag van het Finanzamt | De Grunderwerbsteuer. De notaris meldt de koop binnen twee weken (§ 18 GrEStG), en de aanslag betaal je binnen een maand (§ 15 GrEStG). Zonder betaling geen Unbedenklichkeitsbescheinigung en geen inschrijving (§ 22 GrEStG). |
| Na je inschrijving | De rekening van het Grundbuchamt, apart van die van de notaris en vaak weken later. |
| Vanaf het jaar erna | De Grundsteuer. Wie op 1 januari eigenaar is, betaalt aan de gemeente voor het hele jaar (§ 9 en § 10 GrStG). In het jaar van de koop is dat nog de verkoper; jullie verdelen het onderling vanaf de overdracht. |
De koper betaalt de notaris en het Grundbuch, tenzij het contract iets anders zegt (§ 448 lid 2 BGB). Een Duitse bank leent zelden voor deze kosten: reken erop dat je ze uit eigen geld betaalt.
Na de sleutel
- Übergabeprotokoll. Loop de woning door met de verkoper of de huurder. Noteer de meterstanden, het aantal sleutels en de staat per kamer, met foto's en datum, en laat het protocol tekenen.
- De Verwalter. Geef je naam, je adres en een SEPA-machtiging voor het hausgeld. Vraag de datum van de volgende Eigentümerversammlung. Kun je er niet bij zijn, stuur dan iemand met een volmacht en een steminstructie.
- De huurder. Laat hem samen met de verkoper schriftelijk weten dat jij de verhuurder bent, met je rekeningnummer en vanaf welke maand de huur naar jou gaat. Neem de Kaution over, met het bewijs van de rekening.
- Het Finanzamt. Woon je in Nederland, schrijf dan het Finanzamt van de plaats van de woning aan voor een Steuernummer. Hoe de belasting in beide landen werkt, lees je in belasting op Duitse huur.
- Verzekering. Het gebouw is via de WEG verzekerd; vraag de Verwalter om de polis. Vraag bij je eigen aansprakelijkheidsverzekering of een verhuurde woning in Duitsland gedekt is.
Veelgestelde vragen
Is een mondeling akkoord of een reservering in Duitsland bindend?
Nee. Een koop van een woning is alleen geldig met een contract dat de notaris opmaakt (§ 311b BGB). Tot dan kunnen koper en verkoper allebei nog terug, ook na een schriftelijke Reservierung. Een reserveringsvergoeding in de algemene voorwaarden van een makelaar is volgens de Bundesgerichtshof ongeldig.
Heb ik bedenktijd nadat ik bij de notaris heb getekend?
Nee. Vanaf de Beurkundung ben je gebonden. De bescherming zit vooraf: koop je als consument van een ondernemer, dan krijg je het ontwerp in de regel twee weken voor het tekenen (§ 17 lid 2a BeurkG). Koop je van een particulier, vraag het ontwerp dan zelf ruim vooraf en teken pas als je het begrijpt.
Wanneer krijg ik de sleutel van een appartement in Duitsland?
Meestal als de koopsom binnen is, want dan gaan Besitz, Nutzen und Lasten naar jou over. Volgens notaris Rink is dat vaak zes tot twaalf weken na het tekenen. Je inschrijving als eigenaar in het Grundbuch volgt later, als de Grunderwerbsteuer betaald is.
Kan ik een Duitse woning kopen zonder zelf naar de notaris te gaan?
Ja. Iemand tekent voor je met een volmacht waaronder je handtekening öffentlich beglaubigt is (§ 29 GBO). Dat kan bij een Nederlandse notaris met een apostille van de rechtbank, of bij de Duitse ambassade in Den Haag. Of je keurt de koop achteraf goed met een Genehmigungserklärung. Vraag de Duitse notaris vooraf welke vorm hij accepteert.
Moet ik de Kaution terugbetalen als de verkoper hem niet aan mij geeft?
Ja. Als nieuwe eigenaar ben jij verplicht de Kaution aan het eind van de huur terug te betalen, ook als je hem nooit kreeg (§ 566a BGB). Leg daarom in het koopcontract vast dat de verkoper hem aan jou overdraagt, met het bewijs van de rekening.
Heeft de gemeente bij een appartement een voorkeursrecht?
Nee. Het Vorkaufsrecht van de gemeente geldt niet bij de koop van een appartement onder het Wohnungseigentumsgesetz (§ 24 lid 2 BauGB). Bij een huis kan het wel spelen; dan wacht de notaris op een verklaring van de gemeente voordat je betaalt.
Je volgende stap
Wil je de route zelf doorlopen, met vragen erbij? Doe de gratis les De route in één oogopslag in de Academie. Met een gratis account open je ook de beginnerslessen en van elke module de eerste les, en bekijk je de dealmotor met een voorbeeldwoning. Een creditcard is niet nodig.
Maak een gratis account Doe de gratis les
Ga je echt kopen? Met Plus heb je per woning de checklists voor de bezichtiging, de stukken van de Verwalter en de koop bij de notaris, en Na de sleutel: je eerste 90 dagen als verhuurder. In de dealmotor reken je je eigen woningen door tot een maximaal bod. € 199 per maand, 30 dagen geld terug. Kies Plus
Bronnen
- Notaris Rink, Hannover: de koop en de tijd per fase
- Finanztip, hoe lang de Auflassungsvormerkung duurt en Verivox, betalen na de Fälligkeitsmitteilung
- § 311b BGB, de koop bij de notaris en BRAK over BGH I ZR 113/22, geen reserveringsvergoeding in de voorwaarden van een makelaar
- § 17 BeurkG en notaris Dols, de termijn van twee weken alleen bij een ondernemer als verkoper
- § 16 BeurkG, vertaling van de akte
- § 29 GBO, de vorm van een volmacht voor het Grundbuch en § 12 GBO, inzage in het Grundbuch, met notaris Kotz over inzage door een koper
- Deutsches Notarinstitut, legalisatie en apostille
- Duitse ambassade in Den Haag, beglaubigungen en § 10 Konsulargesetz
- § 80 GEG en § 87 GEG, het Energieausweis bij verkoop en in de advertentie
- § 566 BGB en § 566a BGB, met NWB, de koper betaalt de Kaution altijd terug
- IVD, de Übergabeklausel bij een verhuurde woning en § 444 BGB, verzwegen gebreken
- § 446 BGB en Notare Aachen, Besitz, Nutzungen und Lasten
- § 24 BauGB, geen Vorkaufsrecht bij een appartement en § 12 WEG, toestemming bij verkoop
- Bundesnotarkammer, geen contante betaling sinds 1 april 2023 (§ 16a GwG)
- § 15 GrEStG, § 18 GrEStG en § 22 GrEStG: aanslag, melding en Unbedenklichkeitsbescheinigung
- § 448 BGB, wie de notaris en het Grundbuch betaalt en immowelt, de twee rekeningen
- § 9 GrStG en § 10 GrStG, de Grundsteuer bij een nieuwe eigenaar
- § 656d BGB, wanneer je je deel van de courtage betaalt